Docker روی VPS — راهنمای کامل نصب و اجرا

داشتن یک VPS خوب عالی است، اما مدیریت دستی سرویس‌ها—از PHP و Nginx گرفته تا MySQL و Redis—می‌تواند کابوس باشد. Docker این مشکل را حل می‌کند: هر سرویس در کانتینر ایزوله خودش اجرا می‌شود، با یک دستور docker compose up -d کل پروژه بالا می‌آید، و بدترین سناریو این است که با docker compose down همه چیز را ریست کنید.

در این راهنما، از صفر مطلق شروع می‌کنیم—نصب Docker روی VPS تازه، اجرای اولین کانتینر، نوشتن فایل docker-compose.yml برای یک پروژه واقعی، و در نهایت تنظیمات امنیتی و monitoring.

پیش‌نیازها

• VPS با Ubuntu 22.04 یا 24.04 (حداقل ۲ گیگ RAM، توصیه ۴ گیگ)
• دسترسی SSH با کاربر sudo
• حداقل ۲۰ گیگابایت فضای خالی (Imageهای Docker سریع حجم می‌گیرند!)

گام اول — اتصال و آماده‌سازی سرور

ssh your-user@vps-ip
sudo apt update && sudo apt upgrade -y

پکیج‌های پایه را نصب کنید:

sudo apt install -y ca-certificates curl gnupg lsb-release

گام دوم — نصب Docker Engine (روش رسمی)

Docker را از مخزن رسمی Docker—نه مخزن Ubuntu—نصب می‌کنیم. نسخه Ubuntu قدیمی است و باگ دارد.

# اضافه کردن GPG key رسمی Docker
sudo mkdir -p /etc/apt/keyrings
curl -fsSL https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg | \
  sudo gpg --dearmor -o /etc/apt/keyrings/docker.gpg

# اضافه کردن مخزن Docker
echo \
  "deb [arch=$(dpkg --print-architecture) signed-by=/etc/apt/keyrings/docker.gpg] \
  https://download.docker.com/linux/ubuntu \
  $(lsb_release -cs) stable" | \
  sudo tee /etc/apt/sources.list.d/docker.list > /dev/null

حالا Docker را نصب کنید:

sudo apt update
sudo apt install -y docker-ce docker-ce-cli containerd.io \
  docker-buildx-plugin docker-compose-plugin

نکته مهم: docker-compose-plugin همان Docker Compose V2 است که به صورت docker compose (با space، نه dash) اجرا می‌شود. نسخه قدیمی docker-compose منسوخ شده.

گام سوم — اجرای Docker بدون sudo

به صورت پیش‌فرض فقط root می‌تواند Docker اجرا کند. برای راحتی، کاربر خود را به گروه docker اضافه کنید:

sudo usermod -aG docker $USER
newgrp docker

حالا بدون sudo تست کنید:

docker run hello-world

اگر پیام Hello from Docker! را دیدید، همه چیز آماده است.

گام چهارم — اولین پروژه Docker: Nginx

بیایید با یک مثال ساده مطمئن شویم همه چیز کار می‌کند:

docker run -d --name my-nginx -p 8080:80 nginx:alpine

حالا در مرورگر به http://your-vps-ip:8080 بروید—باید صفحه پیش‌فرض Nginx را ببینید.

متوقف کردن کانتینر:

docker stop my-nginx
docker rm my-nginx

گام پنجم — Docker Compose: اجرای پروژه واقعی

حالا یک پروژه واقعی با Docker Compose اجرا می‌کنیم. فرض کنید یک اپلیکیشن Node.js با MongoDB دارید.

ساخت پوشه پروژه:

mkdir ~/myapp && cd ~/myapp

فایل docker-compose.yml را بسازید:

version: '3.8'

services:
  app:
    image: node:20-alpine
    container_name: myapp-node
    working_dir: /app
    volumes:
      - ./app:/app
    ports:
      - "3000:3000"
    command: sh -c "npm install && node server.js"
    depends_on:
      mongo:
        condition: service_healthy
    restart: unless-stopped
    networks:
      - app-network

  mongo:
    image: mongo:7
    container_name: myapp-mongo
    volumes:
      - mongo_data:/data/db
    environment:
      MONGO_INITDB_ROOT_USERNAME: admin
      MONGO_INITDB_ROOT_PASSWORD: ${MONGO_PASSWORD:-secret}
    restart: unless-stopped
    networks:
      - app-network
    healthcheck:
      test: echo 'db.runCommand("ping").ok' | mongosh --quiet
      interval: 10s
      timeout: 5s
      retries: 5

  mongo-express:
    image: mongo-express:latest
    container_name: myapp-mongo-ui
    ports:
      - "8081:8081"
    environment:
      ME_CONFIG_MONGODB_ADMINUSERNAME: admin
      ME_CONFIG_MONGODB_ADMINPASSWORD: ${MONGO_PASSWORD:-secret}
      ME_CONFIG_MONGODB_URL: mongodb://admin:${MONGO_PASSWORD:-secret}@mongo:27017/
    depends_on:
      mongo:
        condition: service_healthy
    restart: unless-stopped
    networks:
      - app-network

networks:
  app-network:
    driver: bridge

volumes:
  mongo_data:

اجرای پروژه:

docker compose up -d

مشاهده وضعیت:

docker compose ps
docker compose logs -f

متوقف کردن:

docker compose down

گام ششم — مدیریت Volume‌ها و بک‌آپ

داده‌های داخل کانتینر ephemeral هستند—با حذف کانتینر، داده‌ها از بین می‌روند. برای ذخیره دائمی از Volume استفاده کنید.

مشاهده Volumeها:

docker volume ls

بک‌آپ گرفتن از Volume (مثلاً دیتابیس MongoDB):

docker run --rm -v myapp_mongo_data:/data -v $(pwd):/backup alpine \
  tar czf /backup/mongo-backup-$(date +%Y%m%d).tar.gz -C /data .

بازگردانی بک‌آپ:

docker run --rm -v myapp_mongo_data:/data -v $(pwd):/backup alpine \
  tar xzf /backup/mongo-backup-20260801.tar.gz -C /data

گام هفتم — امنیت کانتینرها

۱. همیشه از imageهای رسمی و trusted استفاده کنید

# خوب ✅
docker pull node:20-alpine
docker pull nginx:alpine

# بد ❌
docker pull some-random-user/unknown-image

۲. کانتینرها را با کاربر non-root اجرا کنید

services:
  app:
    image: node:20-alpine
    user: "1000:1000"  # UID:GID کاربر غیر-root

۳. Resource Limits تنظیم کنید

بدون limit، یک کانتینر می‌تواند تمام RAM و CPU سرور را مصرف کند:

services:
  app:
    image: node:20-alpine
    deploy:
      resources:
        limits:
          cpus: '1.0'
          memory: 512M
        reservations:
          cpus: '0.5'
          memory: 256M

۴. اسکن امنیتی imageها

docker scout quickview nginx:alpine
docker scout cves nginx:alpine

۵. فایروال Docker را دور نزنید

Docker به صورت پیش‌فرض قوانین iptables را دستکاری می‌کند و ممکن است پورت‌ها را بدون اجازه UFW باز کند. برای جلوگیری:

sudo nano /etc/docker/daemon.json

{
  "iptables": false,
  "ip-forward": false
}

و سپس:

sudo systemctl restart docker

گام هشتم — Monitoring و عیب‌یابی

Docker Stats (لحظه‌ای)

docker stats

Portainer — مدیریت گرافیکی Docker

docker volume create portainer_data
docker run -d \
  -p 9443:9443 -p 8000:8000 \
  --name portainer --restart=always \
  -v /var/run/docker.sock:/var/run/docker.sock \
  -v portainer_data:/data \
  portainer/portainer-ce:latest

حالا در مرورگر به https://your-vps-ip:9443 بروید—یک داشبورد کامل برای مدیریت Docker دارید.

لاگ‌های متمرکز با Dozzle

docker run -d --name dozzle \
  -v /var/run/docker.sock:/var/run/docker.sock \
  -p 8080:8080 \
  amir20/dozzle:latest

پاکسازی دوره‌ای

Docker imageهای قدیمی و استفاده نشده می‌توانند گیگابایت‌ها فضا اشغال کنند:

# پاکسازی imageهای بدون تگ
docker image prune -a -f

# پاکسازی volumeهای استفاده نشده
docker volume prune -f

# پاکسازی همه چیز (با احتیاط!)
docker system prune -a --volumes -f

یک cron job هفتگی برای پاکسازی خودکار تنظیم کنید:

crontab -e

0 3 * * 0 docker system prune -a -f --filter "until=168h"

مقایسه: Docker روی VPS vs Kubernetes

معیار	Docker Compose روی VPS	Kubernetes
پیچیدگی راه‌اندازی	⭐ کم	⭐⭐⭐⭐⭐ بالا
مناسب برای	۱-۱۰ کانتینر، استارتاپ‌ها	۲۰+ کانتینر، Enterprise
Auto-scaling	❌ دستی	✅ خودکار
Load balancing	نیاز به Nginx دستی	✅ داخلی (Ingress)
هزینه	فقط هزینه VPS	هزینه cluster + management
یادگیری	۱-۲ روز	۱-۳ ماه

برای ۹۰٪ پروژه‌ها، Docker Compose روی یک VPS خوب بیش از حد کافی است. وقتی به ۱۰+ میکروسرویس رسیدید و نیاز به auto-scaling و zero-downtime deployment دارید، آن وقت Kubernetes را در نظر بگیرید.

---

نکته تیم افرادین: سرورهای ابری افرادین با Docker Engine و Docker Compose از پیش نصب شده و بهینه‌شده عرضه می‌شوند. کافیست فایل docker-compose.yml خود را push کنید و پروژه در چند دقیقه بالا می‌آید. Portainer و Dozzle هم با یک کلیک قابل نصب هستند.